Akta Dana Politik Bakal Ubah Politik Malaysia? Azalina Dedah 9 Perkara Yang Sedang Dikaji

Malaysia mungkin mempunyai undang-undang khusus berkaitan pembiayaan politik tidak lama lagi apabila kerajaan menyasarkan Rang Undang-Undang Pembiayaan Politik untuk dibawa ke Parlimen pada tahun depan.

Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Datuk Seri Azalina Othman Said, berkata kerajaan kini sedang memperincikan beberapa aspek penting sebelum cadangan tersebut dibawa ke peringkat seterusnya.

Isu ini semakin mendapat perhatian kerana pembiayaan parti politik selama ini melibatkan persoalan besar seperti siapa yang memberikan wang, berapa jumlahnya, dari mana sumbernya dan bagaimana wang tersebut digunakan.

Lebih menarik, Azalina berkata tanpa rangka undang-undang yang jelas, ahli politik boleh berdepan risiko kesalahan rasuah berkaitan bantuan kewangan yang diterima.

Namun, beliau menegaskan pandangan tersebut mengenai risiko pertuduhan rasuah diberikan atas kapasiti peribadinya sebagai Ahli Parlimen dan peguam, bukan sebagai pendirian UMNO.

9 perkara utama yang sedang dikaji

Menurut Azalina, terdapat sembilan parameter atau bidang utama yang sedang diperhalusi dalam cadangan undang-undang pembiayaan politik.

Antara perkara yang telah didedahkan ialah:

1. Siapa yang akan tertakluk kepada undang-undang
2. Badan yang bertanggungjawab mengawasi pembiayaan politik
3. Sumber sumbangan politik
4. Had jumlah sumbangan
5. Larangan atau kawalan terhadap sumbangan dari luar negara
6. Kaedah penerimaan wang yang boleh dijejaki
7. Pelaporan, audit dan pendedahan maklumat kewangan
8. Kesalahan berkaitan pembiayaan politik
9. Bentuk hukuman atau penalti terhadap pelanggaran undang-undang

Senarai tersebut masih dalam proses diperincikan dan belum menjadi undang-undang muktamad.

Bolehkah penderma dilindungi daripada siasatan SPRM?

Ini antara persoalan yang paling menarik dalam cadangan tersebut.

Azalina berkata kerajaan perlu mengkaji sama ada penderma politik yang membuat sumbangan secara sah patut diberikan perlindungan tertentu daripada tindakan atau siasatan selepas membuat sumbangan.

Persoalannya ialah, jika seseorang memberikan wang kepada parti politik dan semua prosedur pembiayaan dipatuhi, adakah penderma tersebut masih perlu berdepan persoalan mengenai sebab mereka memberikan wang berkenaan?

Menurut Azalina, aspek perlindungan penderma perlu dikaji supaya sistem baharu tidak menyebabkan orang ramai takut untuk memberikan sumbangan yang sah kepada parti politik.

Bagaimanapun, beliau turut menegaskan bahawa penderma asing memerlukan prosedur yang berbeza, terutama bagi mengelakkan wang dari luar negara digunakan untuk mempengaruhi keputusan politik Malaysia.

Bagaimana pula dengan sumbangan dari luar negara?

Satu lagi persoalan besar ialah sama ada warga asing atau pihak luar negara akan dibenarkan menyumbang kepada parti politik Malaysia.

Azalina berkata sesetengah negara melarang sumbangan asing, manakala negara lain membenarkannya dengan syarat tertentu seperti pendedahan kepada pihak berkuasa.

Malaysia juga perlu menentukan mekanisme yang sesuai sekiranya sumbangan asing dibenarkan.

Antara cadangan yang perlu dikaji termasuk keperluan melaporkan sumbangan tersebut kepada Parlimen atau melalui jawatankuasa tertentu.

Boleh ke seseorang derma kepada lebih daripada satu parti?

Ini juga merupakan persoalan yang menarik.

Azalina memberi contoh kemungkinan seseorang penderma menyumbang kepada beberapa parti politik pada masa yang sama.

Ada kemungkinan seseorang memberikan sumbangan kepada pelbagai parti sebagai langkah mendapatkan perlindungan atau memastikan hubungan dengan lebih daripada satu pihak politik.

Justeru, kerajaan perlu menentukan sama ada perkara tersebut dibenarkan atau perlu mempunyai had tertentu.

Kenapa Akta Dana Politik penting?

Secara asasnya, undang-undang pembiayaan politik bertujuan mewujudkan garis panduan yang lebih jelas mengenai aliran wang dalam politik. Antara perkara yang boleh dikawal ialah:

• sumber wang;
• jumlah sumbangan;
• cara wang diterima;
• rekod transaksi;
• audit;
• pendedahan kepada orang awam;
• sumbangan asing;
• konflik kepentingan; dan
• penalti jika berlaku pelanggaran.

Azalina berkata pembiayaan politik tanpa rangka kerja yang jelas boleh membuka ruang kepada konflik kepentingan, penyalahgunaan kuasa, rasuah politik dan pengaruh tidak wajar terhadap keputusan kerajaan.

Rakyat mahu undang-undang ini sebelum PRU16?

Menariknya, hasil sesi libat urus yang dijalankan kerajaan menunjukkan terdapat suara daripada orang awam yang mahu Akta Pembiayaan Politik diwujudkan sebelum PRU16.

Menurut Azalina, Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang (BHEUU) telah menjalankan sesi libat urus dan kajian berkaitan perkara tersebut.

Beliau berkata parti politik juga perlu memberikan pandangan kerana merekalah antara pihak yang akan menggunakan dan tertakluk kepada undang-undang berkenaan.

Jika tiada persetujuan atau sokongan daripada parti politik, proses menggubal undang-undang itu berisiko menjadi lebih lambat.

Semua parti politik diminta beri pendirian

Azalina turut mencadangkan supaya BHEUU mendapatkan jawapan rasmi secara bertulis daripada semua parti politik yang berdaftar di Malaysia.

Parti politik boleh menyatakan sama ada mereka:

SETUJU dengan kewujudan undang-undang pembiayaan politik,

TIDAK SETUJU, atau

mempunyai cadangan alternatif.

Maklum balas tersebut kemudiannya boleh membantu kerajaan sebelum cadangan dibawa ke Kabinet.

Selepas Kabinet menilai cadangan dan menentukan bentuk akhir rang undang-undang, ia boleh dibawa ke Parlimen untuk proses seterusnya.

SPRM mahu hukuman yang jelas

Dalam perkembangan berkaitan, SPRM turut menyatakan bahawa Rang Undang-Undang Pembiayaan Politik perlu mempunyai hukuman yang jelas terhadap parti politik yang melanggar had sumbangan atau gagal melaporkan pembiayaan.

SPRM juga menekankan kepentingan sebuah badan pengawal selia yang bebas supaya undang-undang tersebut benar-benar dapat dikuatkuasakan.

Apa kesannya kepada parti politik dan PRU16?

Jika undang-undang ini akhirnya diluluskan, cara parti politik mendapatkan dan mengurus dana berkemungkinan berubah dengan ketara.

Parti politik mungkin perlu lebih berhati-hati dalam:

menerima sumbangan → merekod transaksi → mengaudit akaun → melaporkan sumber dana → mendedahkan maklumat tertentu → memastikan had sumbangan dipatuhi.

Pada masa sama, undang-undang tersebut perlu memastikan ketelusan tidak sampai menyukarkan aktiviti politik yang sah.

Azalina sendiri menggambarkan pendekatan yang sedang dikaji sebagai telus tetapi praktikal, tegas tetapi adil, selain memastikan proses demokrasi yang sah tidak disekat.

Akta Pembiayaan Politik bukan sekadar soal parti politik menerima wang daripada siapa.

Ia turut menyentuh persoalan lebih besar mengenai ketelusan politik, rasuah, pengaruh penderma, sumber dana asing dan kepercayaan rakyat terhadap sistem demokrasi.

Dengan kerajaan menyasarkan rang undang-undang ini untuk dibawa ke Parlimen pada tahun depan, perhatian selepas ini adalah kepada pendirian parti-parti politik dan bentuk akhir undang-undang yang akan dicadangkan.

Adakah anda setuju Malaysia mempunyai Akta Pembiayaan Politik? Patutkah nama penderma politik didedahkan kepada orang awam?