Bayangkan satu pagi kita buka aplikasi bank. Tiba-tiba baki akaun berkurang ribuan ringgit. Ada transaksi yang kita tak pernah buat. Telefon pula masih berada di tangan
Persoalannya, kalau duit dalam akaun hilang kerana scam, bank wajib bayar balik atau tidak?
Jawapan ringkasnya: tidak semestinya automatik dapat balik, tetapi itu juga tidak bermaksud mangsa perlu terus anggap duit tersebut hangus.
Bank Negara Malaysia (BNM) mempunyai rangka kerja khusus untuk mengendalikan transaksi perbankan elektronik yang tidak dibenarkan. Malah, rangka kerja tersebut menggunakan pendekatan tanggungjawab bersama antara institusi kewangan dan pelanggan.
Bukan Semua Kes Scam Sama
Ini bahagian yang ramai orang terlepas pandang. Ada perbezaan antara:
“Saya langsung tidak buat transaksi tersebut.”
dengan
“Saya sendiri buat transaksi selepas diperdaya scammer.”
Contohnya, kalau seseorang mendapat akses tanpa kebenaran kepada akaun dan membuat pemindahan wang tanpa persetujuan pemilik, ia boleh dikategorikan sebagai unauthorised transaction.
BNM mentakrifkan transaksi tidak dibenarkan sebagai pengeluaran atau pemindahan wang daripada akaun tanpa kebenaran atau persetujuan pengguna. Tetapi dalam kes lain, mangsa mungkin telah memasukkan sendiri maklumat, memberikan kod pengesahan atau meluluskan transaksi selepas diperdaya.
Sebab itu bank perlu melihat bagaimana kejadian berlaku, bukan hanya melihat wang sudah keluar.
Jadi, Bank Wajib Bayar Balik?
Tidak ada jaminan semua mangsa akan mendapat bayaran balik penuh.
BNM menjelaskan bahawa kerangka pampasan bagi transaksi e-perbankan yang tidak dibenarkan menyediakan asas untuk mempertimbangkan pampasan, tetapi ia tidak menjamin pampasan dalam semua kes. Dalam sesetengah keadaan, tanggungjawab boleh dikongsi antara bank dan pelanggan.
Maksudnya, keputusan boleh bergantung kepada hasil siasatan. Bank akan melihat perkara seperti:
- bagaimana transaksi berlaku
- sama ada terdapat kelemahan pada sistem bank
- bagaimana akaun dan peranti digunakan
- sama ada pelanggan memberikan maklumat keselamatan
- sama ada pelanggan mengklik pautan mencurigakan
- sama ada terdapat unsur kecuaian
- dan bukti lain berkaitan kejadian
BNM juga menyatakan bank perlu terlebih dahulu menyemak kelemahan pada sistem mereka sebelum meletakkan tanggungjawab kepada pelanggan. Dalam sesetengah kes, bank telah menanggung kerugian sepenuhnya apabila kelemahan sistem dikenal pasti.
Tapi Kalau Dah Kena Scam, Jangan Tunggu
Ini paling penting. Kalau nampak transaksi yang kita tidak kenal, jangan tunggu esok. BNM menasihatkan pengguna supaya segera menghubungi hotline bank atau National Scam Response Centre (NSRC) 997 dan membuat laporan polis.
Lebih cepat laporan dibuat, lebih baik. Ini kerana tindakan pantas boleh membantu proses mengesan dan menghalang aliran wang yang dicuri.
BNM turut menyatakan bahawa walaupun kejadian sudah berlaku lebih daripada 24 jam, pengguna masih perlu melaporkannya kepada bank. Jadi jangan fikir:
“Dah lambat, tak guna report.”
Tetap report.
Apa Perlu Buat Dalam Beberapa Minit Pertama?
Kalau baru sedar duit hilang, buat langkah ini.
1. Hubungi bank dengan segera
- Gunakan nombor rasmi bank.
- Jangan gunakan nombor telefon yang diberikan oleh scammer.
- Beritahu pihak bank bahawa terdapat transaksi yang mencurigakan atau tidak dibenarkan.
2. Hubungi NSRC 997
- NSRC merupakan saluran respons terhadap penipuan kewangan dan membantu tindakan berkaitan pengesanan serta pemulihan dana.
3. Buat laporan polis
- BNM turut menasihatkan mangsa membuat laporan polis secepat mungkin.
4. Simpan semua bukti
Jangan padam:
- SMS
- nombor telefon scammer
- screenshot transaksi
- nombor akaun penerima
- resit pemindahan
- link yang diberikan
- e-mel
- rakaman panggilan jika ada
Semua ini boleh membantu ketika siasatan.
5. Jangan terus gunakan telefon jika disyaki dijangkiti malware
Kalau scam bermula selepas memasang APK pelik atau memberikan akses kepada aplikasi yang mencurigakan, jangan anggap masalah sudah selesai hanya selepas password ditukar.
Periksa aplikasi dan permission yang telah diberikan. BNM sendiri memberi amaran mengenai risiko aplikasi daripada sumber tidak dikenali dan menyarankan pengguna tidak memasang aplikasi daripada sumber sedemikian.
Bagaimana Kalau Bank Tolak Tuntutan?
Kalau pelanggan tidak berpuas hati dengan keputusan bank, BNM menyediakan saluran aduan.
Langkah pertama ialah membuat aduan kepada Complaints Unit bank berkenaan.
Jika masih tidak berpuas hati selepas mendapat keputusan akhir, pengguna boleh menggunakan saluran penyelesaian pertikaian yang berkaitan, termasuk Financial Markets Ombudsman Service (FMOS).
Jadi jangan terus berhenti selepas mendapat jawapan pertama daripada pihak bank. Simpan semua surat, nombor laporan dan keputusan siasatan.
Kenapa Isu Ini Semakin Besar?
Masalah scam kewangan bukan perkara kecil. Menurut Khazanah Research Institute (KRI), kerugian akibat penipuan dalam talian di Malaysia pada 2025 mencecah RM2.77 bilion, bersamaan kira-kira RM7.6 juta sehari. KRI turut menyatakan taktik scam semakin canggih apabila penggunaan perkhidmatan kewangan digital meningkat.
BNM pula melaporkan bahawa jumlah mangsa yang menerima pampasan penuh atau sebahagian meningkat sekitar 26% pada 2025 berbanding tahun sebelumnya selepas pelaksanaan kerangka SEFT.
Ini menunjukkan kes scam bukan lagi sekadar masalah pengguna yang “terpedaya”. Ia sudah menjadi isu besar dalam keselamatan sistem kewangan digital.
Jangan Anggap OTP Bermaksud Akaun Sudah Selamat
Ini juga penting untuk pengguna sekarang. Scammer tidak semestinya cuba mendapatkan password sahaja. Mereka boleh menggunakan:
- phishing
- aplikasi palsu
- malware Android
- manipulasi mangsa
- penyamaran pegawai bank
- panggilan telefon
- deepfake
- pautan palsu
- dan teknik kejuruteraan sosial
BNM sendiri kini memberi amaran mengenai deepfake dan penipuan penyamaran, termasuk iklan palsu yang menggunakan imej seolah-olah daripada pihak rasmi.
Sebab itu pengguna perlu melihat keselamatan akaun secara keseluruhan, bukan sekadar menjaga password.
Kalau Duit Hilang, Jangan Terus Salahkah Bank Atau Diri Sendiri
Perkara paling penting ialah laporkan dahulu dan biarkan siasatan menentukan apa yang berlaku. BNM sendiri menggunakan pendekatan tanggungjawab bersama dalam kes transaksi tidak dibenarkan.
Bank mempunyai tanggungjawab memastikan sistem keselamatan mereka kukuh. Pada masa yang sama, pelanggan juga perlu menjaga maklumat keselamatan, tidak berkongsi PIN atau password dan mengelakkan pautan serta aplikasi yang mencurigakan.
Jadi kalau suatu hari tiba-tiba nampak duit keluar daripada akaun tanpa kebenaran:
- Jangan tunggu.
- Hubungi bank.
- Hubungi 997.
- Buat laporan polis.
- Dan simpan semua bukti.
Kerana dalam kes scam, masa dan bukti boleh menjadi sangat penting untuk proses siasatan dan tuntutan.
0 Comments