Kerajaan Negeri Sembilan Jalan Tanpa Exco – Bolehkah Belanjawan 2027 Diluluskan?

Krisis politik Negeri Sembilan semakin menarik perhatian apabila kerajaan negeri pimpinan Menteri Besar, Datuk Ismail Lasim, masih beroperasi tanpa barisan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (Exco). Dalam keadaan ini, satu persoalan besar mula timbul: 

Adakah Dewan Undangan Negeri (DUN) Negeri Sembilan boleh terbubar jika persidangan tidak diadakan dalam tempoh yang ditetapkan?

Ismail bagaimanapun menegaskan tiada isu DUN terbubar kerana persidangan akan diadakan mengikut jadual.

Negeri Sembilan beroperasi tanpa barisan Exco

Krisis ini bermula apabila pelantikan 10 Exco kerajaan negeri dibatalkan oleh Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz, sekitar September 2026 susulan isu berkaitan taat setia dan proklamasi. Perkara tersebut masih dalam proses mahkamah.

Walaupun tiada barisan Exco, Ismail menegaskan pentadbiran negeri masih berjalan melalui jabatan dan agensi kerajaan. Namun, keadaan ini menimbulkan persoalan mengenai proses membuat keputusan penting, termasuk urusan tanah, lesen, projek pembangunan dan dasar kerajaan negeri.

Kritikan turut timbul kerana pentadbiran tanpa Exco bukanlah keadaan biasa bagi sesebuah kerajaan negeri.

DUN boleh terbubar jika tiada persidangan?

Mengikut peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan, tempoh antara satu persidangan DUN dengan persidangan berikutnya tidak boleh melebihi enam bulan. Persidangan terdahulu berlangsung sekitar Ogos 2026. Oleh itu, tempoh enam bulan berikutnya menjadi perkara penting yang perlu diberi perhatian, iaitu sekitar Februari 2027.

Bekas Menteri Besar, Datuk Seri Aminuddin Harun, sebelum ini turut membangkitkan risiko DUN terbubar sekiranya persidangan tidak diadakan dalam tempoh berkenaan. Bagaimanapun, persoalan sama ada DUN terbubar secara automatik atau memerlukan proses perlembagaan tertentu perlu dilihat berdasarkan peruntukan undang-undang yang terpakai.

Apa yang jelas, kegagalan mengadakan persidangan dalam tempoh ditetapkan boleh mencetuskan krisis perlembagaan dan pentadbiran yang lebih serius.

MB Ismail Lasim mahu sidang DUN diteruskan

Ismail menegaskan beliau tidak akan membiarkan DUN Negeri Sembilan terbubar. Perancangan kerajaan negeri adalah untuk mengadakan persidangan bermula 26 November 2026, manakala Belanjawan Negeri 2027 dijadual dibentangkan pada 27 November.

Bagaimanapun, tarikh rasmi persidangan masih tertakluk kepada proses dan perkenan Yang di-Pertuan Besar. Langkah mengadakan persidangan ini penting bagi memastikan urusan pentadbiran negeri dan proses kelulusan belanjawan dapat diteruskan.

Bolehkah DUN bersidang tanpa Exco?

Ya. Persidangan DUN melibatkan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN), bukannya keanggotaan Exco semata-mata. Exco merupakan sebahagian daripada badan eksekutif kerajaan negeri, manakala DUN berfungsi sebagai badan perundangan.

Oleh itu, ketiadaan Exco tidak semestinya menghalang DUN daripada bersidang. Persoalan yang lebih besar ialah bagaimana kerajaan negeri menyediakan dan menyelaraskan urusan belanjawan serta keputusan pentadbiran tanpa barisan Exco seperti kebiasaannya.

Siapa yang meluluskan Belanjawan Negeri 2027?

Belanjawan negeri perlu dibentangkan dan melalui proses perbahasan serta kelulusan DUN. Secara umumnya, prosesnya melibatkan:

1. Kerajaan negeri menyediakan cadangan belanjawan.
2. Belanjawan dibentangkan dalam persidangan DUN.
3. ADUN membahaskan cadangan perbelanjaan.
4. DUN membuat keputusan melalui proses pengundian.

Jika belanjawan tidak mendapat kelulusan, kerajaan negeri boleh berdepan masalah besar untuk melaksanakan perbelanjaan dan program bagi tahun berikutnya. Justeru, sokongan majoriti ADUN amat penting bagi memastikan Belanjawan 2027 dapat diluluskan.

Kesimpulan: Krisis pentadbiran perlu diselesaikan segera

Keadaan Negeri Sembilan ketika ini agak luar biasa apabila kerajaan negeri beroperasi tanpa barisan Exco, sedangkan persidangan DUN dan pembentangan belanjawan semakin hampir. Ismail Lasim dilihat mahu memastikan persidangan berjalan mengikut jadual bagi mengelakkan risiko perlembagaan dan gangguan pentadbiran.

Namun, persoalan mengenai kedudukan Exco dan penyelesaian pertikaian dengan pihak istana masih belum selesai. Rakyat Negeri Sembilan pastinya mahu melihat pentadbiran negeri kembali stabil. Persoalannya, mampukah Belanjawan 2027 diluluskan dalam keadaan kerajaan negeri masih beroperasi tanpa Exco?