PAS Cerai BERSATU: Adakah Ini Pengakhiran PN Menjelang PRN Johor?

Keputusan PAS menamatkan kerjasama politik dengan BERSATU boleh dianggap antara perkembangan politik paling besar menjelang PRN Johor dan PRU16. Walaupun kenyataan rasmi PAS menggunakan bahasa yang berhati-hati serta masih membuka ruang kepada bentuk persefahaman pilihan raya yang baharu, mesej politik yang dihantar cukup jelas: hubungan yang dibina sejak beberapa tahun lalu tidak lagi dianggap sesuai untuk diteruskan dalam bentuk yang sama.

Bagi Johor, implikasinya sangat besar kerana kekuatan Perikatan Nasional selama ini banyak bergantung kepada gabungan dua kekuatan utama – jentera akar umbi PAS dan pengaruh BERSATU dalam kalangan pengundi Melayu yang mencari alternatif kepada UMNO. Apabila salah satu komponen utama menarik diri daripada kerjasama tersebut, PN secara praktikalnya kehilangan formula yang pernah menjadikan mereka pencabar serius dalam beberapa pilihan raya sebelum ini.

Namun begitu, PAS mungkin tidak terlalu terjejas berbanding BERSATU. Di Johor, PAS mempunyai penyokong teras yang mengundi atas dasar parti dan perjuangan, bukan semata-mata kerana logo gabungan. Penyokong seperti ini lazimnya akan terus bersama PAS walaupun parti itu bergerak secara lebih bebas atau membentuk kerjasama baharu.

Sebaliknya, BERSATU berdepan cabaran lebih besar. Tanpa sokongan jentera PAS, kemampuan mereka untuk menembusi kawasan luar bandar dan separa bandar Melayu menjadi lebih sukar. Jika berlaku pertandingan berasingan antara PAS dan BERSATU, undi Melayu yang sebelum ini terkumpul di bawah satu payung berisiko berpecah kepada beberapa blok. Dalam keadaan itu, pihak yang paling mendapat keuntungan ialah gabungan kerajaan sedia ada kerana lawan mereka tidak lagi bersatu.

Apa yang lebih menarik ialah PAS tidak sekadar mengumumkan perpisahan dengan BERSATU, malah menegaskan keperluan kepada "penyatuan ummah" dan penerokaan kerjasama pilihan raya baharu. Frasa ini pasti mengundang pelbagai tafsiran. Ramai penganalisis melihatnya sebagai isyarat bahawa PAS sedang membuka semula ruang untuk perbincangan yang lebih luas dengan UMNO atau mana-mana pihak yang dianggap mampu menyatukan undi Melayu-Islam.

Jika senario itu berlaku di Johor, landskap politik negeri tersebut boleh berubah sama sekali. UMNO masih mempunyai jentera paling besar dan tersusun di negeri itu, manakala PAS mempunyai kelompok penyokong yang setia. Gabungan kekuatan tersebut, walaupun tidak semestinya dalam bentuk pakatan rasmi, boleh memberi cabaran yang jauh lebih besar kepada PH berbanding formula PN sebelum ini.

Buat masa ini, masih terlalu awal untuk mengisytiharkan PN sudah berkubur. Namun satu perkara yang sukar dinafikan ialah keputusan PAS ini telah mengubah keseluruhan percaturan politik menjelang PRN Johor. Jika sebelum ini persoalannya ialah sejauh mana PN mampu mencabar kerajaan negeri, kini persoalannya sudah berubah kepada sama ada BERSATU mampu bertahan tanpa PAS, dan sama ada PAS sedang menyediakan jalan untuk sebuah gabungan politik baharu yang lebih besar menjelang PRU16.