Spekulasi mengenai kemungkinan pembubaran Dewan Undangan Negeri (DUN) Negeri Sembilan semakin hangat diperkatakan apabila tarikh 10 Jun 2026 disebut sebagai tarikh kritikal. Pelbagai pihak mendakwa bahawa jika DUN gagal bersidang sebelum tarikh tersebut, dewan akan terbubar secara automatik.
Namun, sejauh manakah dakwaan itu benar dari sudut perundangan? Berikut ialah analisis berdasarkan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan serta amalan perlembagaan di Malaysia.
Peruntukan Perlembagaan yang Menjadi Tumpuan
Perbincangan mengenai isu ini tertumpu kepada Perkara LVI(1) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
Peruntukan tersebut menetapkan bahawa Yang di-Pertuan Besar hendaklah memanggil persidangan DUN dari semasa ke semasa, dan tempoh antara persidangan terakhir dalam satu sesi dengan persidangan pertama sesi berikutnya tidak boleh melebihi enam bulan.
Memandangkan sidang terakhir DUN Negeri Sembilan berlangsung pada Disember 2025, maka Jun 2026 menjadi had enam bulan yang ditetapkan oleh perlembagaan negeri.
Namun, perkara yang sering disalah tafsir ialah peruntukan ini tidak menyatakan bahawa DUN akan terbubar secara automatik jika tempoh enam bulan tersebut dilanggar.
Sebaliknya, ia merupakan satu kewajipan perlembagaan yang bertujuan memastikan badan legislatif terus berfungsi dan menjalankan peranan semak dan imbang terhadap kerajaan negeri.
Adakah Pembubaran Automatik Boleh Berlaku?
Secara prinsipnya, pembubaran DUN di Malaysia berlaku melalui dua mekanisme utama:
- Pembubaran oleh Pemerintah Negeri atas nasihat Menteri Besar.
- Pembubaran automatik apabila penggal lima tahun DUN tamat.
Tiada peruntukan khusus dalam Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan yang menyatakan bahawa kegagalan mengadakan sidang dalam tempoh enam bulan akan menyebabkan DUN terbubar secara automatik.
Jika berlaku pelanggaran terhadap tempoh tersebut, keadaan itu lebih menjurus kepada isu pematuhan perlembagaan atau krisis perlembagaan yang mungkin memerlukan penyelesaian melalui proses politik, tafsiran mahkamah atau campur tangan institusi diraja.
Apa Kata Kerajaan Negeri?
Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Seri Aminuddin Harun, sebelum ini menegaskan bahawa kerajaan negeri akan memastikan sidang DUN diadakan mengikut tempoh yang ditetapkan.
Beliau juga menyatakan bahawa dakwaan kononnya DUN akan terbubar secara automatik pada 10 Jun 2026 adalah tidak tepat dari sudut undang-undang.
Kenyataan tersebut selaras dengan pandangan ramai pakar perlembagaan yang melihat isu ini sebagai soal pematuhan terhadap prosedur perlembagaan, bukannya mekanisme pembubaran automatik.
Pandangan Pakar Perlembagaan
Penganalisis politik dan pakar undang-undang berpendapat bahawa dakwaan mengenai pembubaran automatik merupakan tafsiran yang terlalu luas terhadap Perkara LVI(1).
Menurut mereka, sebarang pembubaran DUN tetap memerlukan proses perlembagaan yang melibatkan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, selain mengambil kira struktur pemerintahan negeri yang unik dengan kewujudan institusi Undang Yang Empat.
Atas sebab itu, ramai pemerhati berpendapat bahawa isu ini lebih banyak digunakan sebagai bahan polemik politik berbanding berdasarkan tafsiran undang-undang yang kukuh.
Apakah Implikasi Jika Sidang Tidak Diadakan?
Walaupun DUN tidak terbubar secara automatik, kegagalan mengadakan sidang dalam tempoh yang ditetapkan boleh membawa beberapa implikasi penting:
- Menimbulkan persoalan mengenai pematuhan kerajaan negeri terhadap perlembagaan.
- Memberikan ruang kepada cabaran undang-undang atau semakan kehakiman.
- Mencetuskan tekanan politik daripada pembangkang.
- Mengundang perhatian dan pertimbangan institusi diraja terhadap situasi yang berlaku.
Bagaimanapun, pengalaman di beberapa negeri lain menunjukkan bahawa isu seumpama ini lazimnya diselesaikan melalui rundingan politik, sidang khas atau tindakan pentadbiran yang sesuai tanpa membawa kepada pembubaran automatik.
Kesimpulan
Berdasarkan peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959, DUN Negeri Sembilan tidak akan terbubar secara automatik hanya kerana gagal bersidang sebelum atau pada 10 Jun 2026.
Perkara LVI(1) mewajibkan sidang diadakan dalam tempoh enam bulan, namun kegagalan mematuhi syarat tersebut tidak disertakan dengan peruntukan yang menyebabkan pembubaran automatik.
Sebaliknya, sebarang pelanggaran akan menimbulkan isu pematuhan perlembagaan yang perlu diselesaikan melalui mekanisme perundangan dan politik yang tersedia.
Dalam suasana politik semasa yang semakin dinamik, perkara yang paling penting ialah memastikan setiap tindakan kerajaan negeri mematuhi perlembagaan, menghormati institusi diraja dan menjamin kestabilan demokrasi demi kepentingan rakyat Negeri Sembilan.
Artikel ini merupakan analisis perundangan berdasarkan peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan dan kenyataan awam yang tersedia setakat ini. Ia bukan nasihat undang-undang rasmi.
0 Comments