Kenyataan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim pada 18 Ogos 2026 bahawa kerajaan bersedia mengkaji cadangan untuk menggabungkan elemen GST ke dalam SST mungkin kelihatan seperti kenyataan teknikal berkaitan percukaian.
Tetapi dalam politik Malaysia, perkataan GST sahaja sudah cukup untuk mencetuskan perdebatan.
Apatah lagi GST merupakan antara isu ekonomi yang paling kuat meninggalkan kesan politik selepas diperkenalkan pada 2015 sebelum dimansuhkan pada 2018.
Namun kali ini, kerajaan tidak mengumumkan bahawa GST akan diperkenalkan semula.
Sebaliknya, Anwar berkata kerajaan masih mengekalkan SST sebagai sistem percukaian negara, tetapi bersedia melihat beberapa ciri GST yang dianggap lebih baik untuk dimasukkan ke dalam sistem sedia ada.
Di sinilah persoalan politik sebenarnya bermula.
"Bukan GST, Tapi Elemen GST" – Apa Maksudnya?
Perbezaan ini penting.
GST ialah cukai penggunaan yang bersifat lebih meluas. Ia pernah dilaksanakan di Malaysia pada kadar 6 peratus sebelum dimansuhkan pada 2018. SST pula mempunyai struktur yang lebih terhad dan dikenakan pada peringkat tertentu dalam rantaian bekalan.
Anwar sendiri mengakui GST mempunyai kelebihan dari segi ketelusan dan kecekapan kutipan, tetapi kerajaan tidak mahu sistem cukai yang memberi kesan terlalu meluas kepada seluruh penduduk, khususnya golongan berpendapatan rendah.
Jadi, secara mudahnya, kerajaan nampaknya sedang mencari satu formula:
Ambil kelebihan GST + kekalkan perlindungan SST = sistem cukai baharu yang lebih "progresif".
Persoalannya, bolehkah formula ini benar-benar berjaya?
Dari Sudut Ekonomi, Kerajaan Ada Sebab Untuk Mengkaji Semula Sistem Cukai
Kita perlu melihat isu ini secara objektif.
Kerajaan memerlukan hasil yang mencukupi untuk membiayai pelbagai keperluan negara termasuk pendidikan, kesihatan, infrastruktur, bantuan rakyat dan jaringan keselamatan sosial.
SST sendiri telah melalui beberapa perubahan.
Mulai 1 Julai 2025, kerajaan memperluaskan skop SST dan membuat perubahan terhadap cukai jualan bagi meningkatkan hasil serta meluaskan asas percukaian. Kerajaan pada ketika itu menegaskan bahawa barangan dan perkhidmatan asas perlu dilindungi daripada kesan cukai.
Malah, kerajaan turut mengubah beberapa cadangan selepas menerima maklum balas daripada rakyat dan industri.
Ini menunjukkan satu perkara:
Kerajaan sendiri sedar bahawa reformasi cukai tidak boleh dibuat tanpa mengambil kira sentimen rakyat.
Ini Adalah "Lubang Perangkap"
Di sinilah kerajaan perlu berhati-hati.
Bagi rakyat biasa, mereka mungkin tidak begitu berminat dengan istilah seperti tax cascading, input tax credit, tax base atau consumption tax framework.
Apa yang mereka mahu tahu hanya satu:
"Bulan depan barang saya naik harga atau tidak?"
Itu sahaja.
Kalau kerajaan memperkenalkan sistem yang lebih cekap tetapi menyebabkan kos perniagaan meningkat dan akhirnya harga barang serta perkhidmatan meningkat, rakyat tetap akan merasainya sebagai cukai tambahan.
Dan apabila harga meningkat, penjelasan bahawa "ini bukan GST" mungkin tidak banyak membantu.
Pembangkang Sudah Ada Modal Politik
Tidak sukar untuk membayangkan bagaimana isu ini akan dimainkan.
Naratif politik paling mudah ialah:
"Dulu kata GST membebankan rakyat. Sekarang elemen GST pula mahu dimasukkan dalam SST."
Walaupun hujah itu mungkin terlalu simplistik dari sudut ekonomi, ia sangat mudah difahami oleh orang ramai.
Lebih-lebih lagi apabila kerajaan kini berada dalam situasi di mana beberapa langkah reformasi fiskal telah dibuat secara berperingkat.
Justeru, isu GST-SST berpotensi menjadi bahan politik yang besar menjelang perbahasan ekonomi dan Belanjawan akan datang.
Tetapi kerajaan juga mempunyai hujah balas.
Kerajaan boleh mengatakan bahawa dunia telah berubah, kedudukan fiskal berubah dan sistem percukaian perlu diperbaiki supaya negara mempunyai sumber hasil yang lebih stabil.
Sebenarnya, SST Pun Sudah Berubah Banyak
Ada satu perkara yang sering dilupakan dalam perdebatan GST lawan SST.
SST hari ini bukan lagi SST yang sama seperti beberapa tahun lalu.
Mulai 2024, kadar cukai perkhidmatan standard dinaikkan daripada 6 kepada 8 peratus, walaupun beberapa perkhidmatan yang banyak digunakan rakyat seperti makanan dan minuman, telekomunikasi serta parkir dikekalkan pada kadar 6 peratus.
Kemudian pada 2025, skop SST pula diperluaskan.
Jadi apabila kerajaan bercakap mengenai "menggabungkan elemen GST dalam SST", ia perlu dilihat sebagai sebahagian daripada proses reformasi cukai yang lebih panjang, bukan semata-mata GST kembali seperti dahulu.
Yang Menarik: Kerajaan Tidak Mahu GST Yang Mengenakan Cukai Kepada Semua
Kenyataan Anwar yang paling penting sebenarnya bukan tentang GST.
Tetapi tentang siapa yang tidak mahu dikenakan cukai.
Anwar menegaskan kerajaan tidak mahu sistem yang secara meluas memberi kesan kepada seluruh penduduk, khususnya mereka yang berpendapatan rendah.
Ini menunjukkan kerajaan cuba mencari pendekatan yang lebih bersasar.
Secara teori, ini boleh menjadi sesuatu yang baik.
Golongan berpendapatan tinggi dan pengguna barangan atau perkhidmatan bukan asas boleh menyumbang lebih banyak, manakala barangan keperluan asas terus dilindungi.
Tetapi pelaksanaannya bukan mudah.
Pakar Cukai Pun Nampak Kelebihan GST
Menariknya, Presiden Chartered Tax Institute of Malaysia (CTIM), Alan Chung, berkata beberapa elemen GST boleh dimasukkan ke dalam SST.
Antara kelebihan GST yang disebut ialah GST lebih telus dan kurang terdedah kepada masalah cukai berganda atau tax-on-tax berbanding struktur SST tertentu. Pada masa sama, beliau mengakui GST yang bersifat lebih meluas boleh memberi kesan kepada golongan yang sedang menghadapi tekanan kos sara hidup.
Ini menunjukkan perdebatan ini sebenarnya tidak semudah:
GST = buruk
SST = baik
atau
GST = baik
SST = buruk.
Kedua-duanya mempunyai kelebihan dan kelemahan.
Persoalan Besar: Adakah Ini "GST 2.0"?
Secara politik, mungkin ada yang akan melabelnya sebagai GST 2.0.
Tetapi buat masa ini, label itu lebih kepada naratif politik daripada fakta.
Kerajaan belum mengumumkan GST akan diperkenalkan semula.
Apa yang ada sekarang ialah cadangan untuk mengkaji elemen GST yang boleh memperbaiki sistem SST. Anwar juga menyatakan SST kekal sebagai sistem percukaian negara.
Jadi rakyat tidak perlu terus membuat kesimpulan bahawa esok akan ada GST 6 atau 8 peratus.
Belum sampai ke tahap itu.
Tetapi Rakyat Berhak Bertanya
Walaupun GST belum diumumkan semula, rakyat memang mempunyai alasan untuk bertanya.
Berapa kadar cukai?
Apa barang yang akan dikenakan?
Apa yang dikecualikan?
Adakah harga barang akan meningkat?
Bagaimana golongan B40 dan M40 dilindungi?
Bagaimana kerajaan memastikan peniaga tidak mengambil kesempatan menaikkan harga melebihi kesan sebenar cukai?
Dan yang paling penting:
Ke mana hasil tambahan itu akan disalurkan?
Kalau rakyat diminta membayar lebih, mereka berhak mengetahui apa pulangan yang akan diterima.
Jangan Ulang Kesilapan Politik GST Dahulu
Ini mungkin perkara paling penting untuk kerajaan belajar.
Masalah GST pada 2018 bukan semata-mata soal teknikal percukaian.
Ia juga soal keyakinan rakyat.
Apabila rakyat merasakan kos hidup meningkat dan pada masa sama kerajaan dilihat tidak cukup meyakinkan dalam menjelaskan manfaat cukai tersebut, GST akhirnya menjadi isu politik yang sangat besar.
Sebab itu, jika kerajaan mahu memperkenalkan sebarang elemen GST, komunikasi awam mesti dilakukan secara terbuka.
Jangan gunakan bahasa teknikal semata-mata.
Terangkan kepada rakyat:
"Anda bayar berapa?"
"Apa yang dikecualikan?"
"Siapa yang paling terkesan?"
"Apa yang kerajaan akan pulangkan kepada rakyat?"
Itulah bahasa yang rakyat faham.
Ulasan Politik: Kerajaan Kini Berjalan Atas Garisan Yang Sangat Halus
Pada pandangan saya, kenyataan terbaru Anwar ini bukan sekadar isu percukaian.
Ia menunjukkan kerajaan sedang berdepan dilema besar.
Di satu pihak, kerajaan memerlukan hasil negara yang lebih kukuh.
Di pihak lain, kerajaan tidak boleh membebankan rakyat yang masih berdepan dengan kos sara hidup.
Kalau terlalu bergantung kepada SST, asas cukai mungkin tidak cukup luas dan terdapat isu seperti kesan cukai berlapis.
Kalau kembali kepada GST secara penuh pula, kerajaan berdepan risiko politik yang besar.
Jadi jalan tengah ialah mengambil elemen terbaik GST tanpa mengulangi kelemahan GST yang pernah mencetuskan keresahan rakyat.
Secara teori, ia kedengaran menarik.
Tetapi dalam politik sebenar, pelaksanaanlah yang akan menentukan sama ada rakyat menerimanya atau menolaknya.
Kesimpulan: GST Belum Kembali, Tetapi Perbincangan GST Sudah Kembali
Kenyataan Anwar pada 18 Ogos 2026 mungkin belum bermaksud GST kembali.
Tetapi satu perkara sudah pasti:
Perdebatan GST sudah kembali ke meja politik Malaysia.
Dan kali ini, kerajaan mempunyai peluang untuk membuktikan bahawa reformasi cukai boleh dilakukan tanpa membebankan rakyat biasa.
Namun kerajaan juga perlu berhati-hati.
Kerana bagi rakyat, mereka tidak akan melihatnya sebagai "gabungan elemen GST dan SST".
Mereka akan melihatnya pada resit.
Mereka akan melihatnya pada harga makanan.
Mereka akan melihatnya pada bil perkhidmatan.
Dan akhirnya mereka akan melihatnya pada baki duit dalam poket setiap bulan.
Kalau poket rakyat semakin ringan, apa pun nama cukainya — GST, SST atau sistem baharu — rakyat tetap akan mempersoalkannya.
Dan itulah sebenarnya ujian politik terbesar kerajaan Madani selepas ini.
Nota: Artikel ini merupakan ulasan dan analisis politik berdasarkan kenyataan kerajaan serta laporan media pada 18 Ogos 2026. Ia bukan pengumuman bahawa GST telah diperkenalkan semula.
0 Comments