Teknologi kecerdasan buatan (AI) semakin menjadi sebahagian daripada kehidupan pekerja moden. Daripada menulis laporan, menganalisis data, membina aplikasi sehinggalah menghasilkan kod komputer, semuanya boleh dilakukan dengan bantuan AI.
Namun, perkembangan ini turut menimbulkan persoalan besar: adakah semua pekerja patut diberi kebebasan menggunakan AI untuk urusan kerja?
Persoalan ini semakin menarik perhatian selepas Goldman Sachs, salah sebuah institusi kewangan terbesar dunia, mengehadkan penggunaan beberapa alat AI pengaturcaraan kepada kakitangan jurutera sahaja.
Keputusan itu mencetuskan rasa tidak puas hati dalam kalangan sebahagian pekerja yang sebelum ini menggunakan AI untuk mempercepatkan tugasan harian.
Tetapi kenapa sebuah bank yang mempunyai sumber teknologi begitu besar mengambil langkah sedemikian? Adakah penggunaan AI sebenarnya berbahaya, khususnya dalam sektor awam?
Goldman Sachs hadkan penggunaan Claude Code dan GitHub
Menurut laporan Bloomberg yang diterbitkan semula oleh The Edge Malaysia pada 2 November 2026, Goldman Sachs sebelum ini membenarkan kakitangannya menggunakan alat seperti Claude Code daripada Anthropic dan GitHub untuk membantu kerja pengaturcaraan.
Bagaimanapun, berdasarkan panduan dalaman yang dikemas kini pada Oktober, penggunaan alat tersebut kini dihadkan kepada jurutera.
Langkah itu tidak disenangi sebahagian kakitangan, termasuk pedagang yang sebelum ini menggunakan AI untuk membantu memantau aliran dagangan pelanggan, memodelkan perubahan pasaran dan menghasilkan kandungan bertulis serta grafik.
Menariknya, pada Julai lalu, Ketua Pegawai Maklumat Goldman Sachs, Marco Argenti, pernah memuji pendekatan vibe coding dalam kalangan pekerja bukan teknikal.
Melalui pendekatan ini, pekerja yang tidak mempunyai kemahiran pengaturcaraan mendalam boleh menggunakan AI untuk membina penyelesaian digital sendiri sebelum hasilnya diserahkan kepada pasukan jurutera untuk diperhalusi.
Namun, selepas tempoh percubaan, pihak bank membuat keputusan bahawa penggunaan alat tertentu perlu dikawal dan diberikan kepada kakitangan yang paling sesuai.
Jurucakap Goldman Sachs menjelaskan bahawa keputusan itu dibuat selepas menilai beberapa faktor termasuk produktiviti dan pengurusan risiko.
Ini menunjukkan bahawa walaupun AI mampu mempercepatkan kerja, tidak semua penggunaannya sesuai diberikan secara terbuka kepada setiap pekerja.
Kenapa penggunaan AI perlu dihadkan?
Ada beberapa sebab organisasi besar mula mengambil pendekatan lebih berhati-hati.
1. Risiko kebocoran maklumat sulit
Ini antara kebimbangan paling besar.
Bayangkan seorang pekerja memasukkan dokumen dalaman organisasi ke dalam platform AI untuk mendapatkan ringkasan atau analisis.
Dokumen itu mungkin mengandungi:
- Maklumat pelanggan.
- Data kewangan.
- Maklumat peribadi kakitangan.
- Strategi perniagaan.
- Dokumen kontrak.
- Maklumat operasi yang belum diumumkan.
Jika platform yang digunakan tidak diluluskan atau tidak mempunyai perlindungan data yang sesuai, organisasi mungkin kehilangan kawalan terhadap maklumat tersebut.
Bukan semua perkhidmatan AI mempunyai kaedah penyimpanan, penggunaan dan pemprosesan data yang sama.
Sebab itulah organisasi perlu mengetahui dengan jelas bagaimana maklumat yang dimasukkan akan diproses.
2. AI boleh menghasilkan kod yang mempunyai kelemahan keselamatan
Alat seperti Claude Code dan GitHub Copilot boleh membantu menghasilkan kod program dengan pantas.
Namun, kod yang dihasilkan AI tidak semestinya selamat atau bebas daripada kesilapan.
Antara risiko yang boleh berlaku ialah:
- Kod mempunyai kelemahan keselamatan.
- Sistem pengesahan pengguna tidak dibina dengan betul.
- Maklumat sensitif terdedah dalam kod.
- Kesilapan logik menyebabkan sistem tidak berfungsi.
- Aplikasi dibina tanpa mengambil kira kawalan keselamatan organisasi.
Bayangkan sebuah aplikasi dibangunkan menggunakan AI dan terus digunakan untuk menguruskan maklumat pelanggan atau transaksi kewangan tanpa pemeriksaan teknikal.
Jika terdapat kelemahan, kesannya mungkin jauh lebih besar daripada masa yang dijimatkan ketika membangunkan aplikasi tersebut.
3. Pekerja terlalu bergantung kepada jawapan AI
AI boleh menghasilkan jawapan yang kelihatan sangat meyakinkan walaupun maklumat tersebut salah.
Dalam urusan biasa, kesilapan mungkin hanya menyebabkan laporan perlu diperbetulkan.
Tetapi dalam institusi kewangan, kesilapan analisis boleh mempengaruhi keputusan perniagaan, pengurusan risiko atau urusan pelanggan.
Dalam sektor awam pula, kesilapan maklumat boleh memberi kesan kepada keputusan pentadbiran, pengurusan bantuan dan penyampaian perkhidmatan kepada rakyat.
AI sepatutnya membantu manusia membuat kerja, bukannya menggantikan tanggungjawab manusia untuk menyemak dan mengesahkan hasilnya.
4. Kos penggunaan AI juga perlu dikawal
Penggunaan AI secara meluas bukan semestinya menjadikan sesebuah organisasi lebih produktif.
Sesetengah alat AI mempunyai kos penggunaan berdasarkan jumlah permintaan, penggunaan model dan kapasiti pemprosesan.
Jika setiap bahagian menggunakan pelbagai platform tanpa penyelarasan, organisasi mungkin menanggung kos yang tinggi.
Lebih penting, penggunaan AI perlu memberikan manfaat yang boleh diukur, bukannya sekadar mengikut trend teknologi.
Adakah penggunaan AI juga berbahaya dalam sektor awam Malaysia?
Jawapannya: Ya, jika digunakan tanpa kawalan yang betul.
Sektor awam mempunyai tanggungjawab yang jauh lebih besar dalam menguruskan maklumat rakyat.
Agensi kerajaan mengendalikan pelbagai jenis data termasuk maklumat pengenalan diri, pendapatan isi rumah, rekod bantuan, maklumat kesihatan, rekod cukai dan dokumen pentadbiran.
Bayangkan jika seorang pegawai memuat naik fail yang mengandungi nombor kad pengenalan, alamat rumah, pendapatan dan maklumat keluarga ke dalam platform AI awam semata-mata untuk memudahkan analisis.
Walaupun tujuannya untuk mempercepatkan kerja, tindakan tersebut boleh menimbulkan risiko pendedahan maklumat peribadi.
Antara risiko utama penggunaan AI dalam sektor awam ialah:
1. Pendedahan data rakyat
Maklumat peribadi yang dimasukkan ke dalam platform tidak diluluskan boleh menimbulkan risiko kepada kerahsiaan data.
2. Kesilapan dalam pemprosesan bantuan
Jika AI digunakan untuk menganalisis data penerima bantuan tanpa pengesahan manusia, kesilapan boleh menyebabkan maklumat tidak tepat atau individu yang layak terlepas pandang.
3. Dokumen kerajaan terdedah
Minit mesyuarat, laporan dalaman, kertas pertimbangan dan dokumen terperingkat tidak sepatutnya dimuat naik ke platform AI tanpa kebenaran dan kawalan keselamatan yang sesuai.
4. Sistem kerajaan dibangunkan tanpa kawalan teknikal
Aplikasi yang dibina menggunakan AI tanpa semakan keselamatan boleh membuka ruang kepada akses tidak dibenarkan, kebocoran data atau gangguan operasi.
5. Keputusan pentadbiran terlalu bergantung kepada AI
AI tidak memahami sepenuhnya konteks undang-undang, arahan pentadbiran, dasar kerajaan dan keadaan sebenar seseorang individu.
Keputusan rasmi masih perlu dibuat oleh pegawai yang mempunyai kuasa dan tanggungjawab berkaitan.
Kerajaan Malaysia sendiri sudah menetapkan beberapa kawalan
Menariknya, isu keselamatan penggunaan AI dalam sektor awam bukan perkara yang tidak disedari oleh kerajaan.
Dalam jawapan bertulis di Parlimen pada 20 Oktober 2026, Menteri Digital Gobind Singh Deo menjelaskan beberapa langkah kawalan berkaitan penyimpanan data kerajaan dan penggunaan teknologi awan serta AI.
Antara perkara yang dinyatakan ialah:
1. Data sangat terperingkat tidak boleh disimpan dalam persekitaran awan biasa
Maklumat kerajaan yang sangat terperingkat dilarang disimpan dalam persekitaran awan. Maklumat sulit dan terhad pula hanya boleh disimpan dalam persekitaran awan persendirian atau hibrid domestik mengikut arahan keselamatan sedia ada.
Data terbuka dan tidak sensitif sahaja boleh disimpan dalam persekitaran awan luar negara.
2. Penyedia AI tidak boleh menggunakan data kerajaan untuk melatih model
Kontrak perolehan AI kerajaan melarang penyedia perkhidmatan menggunakan data kerajaan atau data awam untuk melatih model AI mereka.
Penyedia juga dikehendaki memadam data selepas pemprosesan mengikut syarat kontrak.
3. Data perlu diminimumkan dan dinyahkenal pasti
Garis Panduan Penggunaan AI Sektor Awam (GPAISA) turut menetapkan keperluan meminimumkan jumlah data yang digunakan serta menyembunyikan atau menyahkenal pasti maklumat sebelum diproses melalui AI.
4. Akses sistem perlu dikawal
Vendor yang dilantik perlu melalui tapisan keselamatan. Akses kepada sistem kerajaan diberikan berdasarkan peranan, memerlukan pengesahan berbilang faktor dan direkodkan untuk tujuan audit.
Data kerajaan juga perlu disulitkan ketika disimpan dan dihantar.
Langkah-langkah ini menunjukkan bahawa kerajaan sendiri mengakui penggunaan teknologi awan dan AI memerlukan kawalan keselamatan yang ketat.
Patutkah penjawat awam dilarang menggunakan ChatGPT dan AI?
Pada pandangan saya, larangan menyeluruh bukan penyelesaian terbaik.
AI sebenarnya boleh membantu meningkatkan produktiviti penjawat awam jika digunakan dengan betul.
Antara tugasan yang berpotensi dibantu AI termasuk:
- Menyusun dan memperkemas surat rasmi.
- Membantu menyediakan draf laporan.
- Menghasilkan idea program dan aktiviti.
- Membina formula Excel dan Google Sheets.
- Membantu menulis kod automasi.
- Meringkaskan dokumen yang tidak mengandungi maklumat sulit.
- Menyediakan bahan latihan dan penerangan kepada orang ramai.
Namun, penggunaan AI perlu mempunyai sempadan yang jelas.
Contohnya, pegawai boleh menggunakan AI untuk membantu membina formula spreadsheet menggunakan data contoh atau data yang telah dinyahkenal pasti.
Tetapi memuat naik keseluruhan pangkalan data penerima bantuan yang mengandungi nombor kad pengenalan, alamat, pendapatan dan maklumat keluarga ke dalam akaun AI peribadi adalah tindakan yang berisiko dan tidak wajar dilakukan tanpa kelulusan serta kawalan yang ditetapkan.
Begitu juga dengan pembangunan sistem dalaman. AI boleh membantu menulis kod, tetapi sistem yang digunakan untuk menguruskan data kerajaan perlu melalui pemeriksaan keselamatan, ujian dan kelulusan teknikal.
Apa yang patut dilakukan oleh setiap jabatan kerajaan?
Pada pandangan saya, setiap agensi kerajaan perlu mempunyai dasar penggunaan AI yang mudah difahami oleh semua kakitangan.
Antara langkah yang boleh dilaksanakan:
- Menetapkan senarai platform AI yang dibenarkan.
- Melarang muat naik dokumen terperingkat dan data peribadi ke platform tidak diluluskan.
- Menyediakan latihan penggunaan AI yang selamat kepada penjawat awam.
- Menggunakan akaun atau persekitaran AI yang diluluskan organisasi.
- Menyediakan proses semakan manusia bagi hasil AI yang digunakan dalam urusan rasmi.
- Melaksanakan audit penggunaan AI dan tindakan sekiranya berlaku pelanggaran keselamatan.
- Memastikan aplikasi yang dibangunkan menggunakan AI melalui pemeriksaan keselamatan sebelum digunakan.
Pendekatan ini lebih seimbang berbanding mengharamkan semua penggunaan AI.
Kesimpulan: AI bukan musuh, tetapi penggunaannya mesti dikawal
Keputusan Goldman Sachs mengehadkan penggunaan alat AI tertentu memberikan satu pengajaran penting kepada organisasi di seluruh dunia.
Teknologi yang canggih tidak semestinya sesuai digunakan secara bebas oleh semua pekerja.
Dalam sektor kewangan, kebocoran maklumat pelanggan dan kesilapan sistem boleh membawa risiko besar.
Dalam sektor awam pula, perkara yang lebih sensitif ialah keselamatan data rakyat, kerahsiaan dokumen kerajaan dan ketepatan keputusan pentadbiran.
AI boleh menjadikan penjawat awam lebih produktif, membantu mempercepatkan penyediaan laporan dan mengurangkan kerja berulang.
Tetapi produktiviti tidak boleh mengatasi keselamatan maklumat.
Persoalannya, adakah sudah tiba masanya setiap jabatan kerajaan mempunyai polisi khusus penggunaan ChatGPT, Claude, Gemini dan alat AI lain supaya penjawat awam tahu apa yang boleh dan tidak boleh dilakukan?