PRN Negeri Sembilan Batal? - Undang Yang Empat Bantah Pembubaran DUN, PRN Boleh Dicabar di Mahkamah?

Undang Yang Empat Bantah Pembubaran DUN Negeri Sembilan

Krisis politik dan perlembagaan di Negeri Sembilan memasuki fasa baharu apabila Undang Yang Empat bersama Tunku Besar Tampin dan Datuk Syahbandar Sungai Ujong secara rasmi membantah pembubaran Dewan Undangan Negeri (DUN) Negeri Sembilan yang diumumkan oleh Menteri Besar, Datuk Seri Aminuddin Harun.

Melalui peguam mereka, satu surat bantahan telah dihantar kepada Speaker DUN Negeri Sembilan dengan dakwaan bahawa pembubaran tersebut bertentangan dengan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 kerana dibuat tanpa persetujuan pihak yang dianggap sebagai "pemerintah bersama" negeri.

Mereka turut memberi amaran bahawa tindakan tersebut boleh membawa implikasi undang-undang yang serius, termasuk menimbulkan persoalan terhadap keabsahan pilihan raya negeri yang bakal diadakan.

Pembubaran DUN Diumum Selepas Perkenan Yang di-Pertuan Besar

Pada 4 Jun 2026, Menteri Besar Negeri Sembilan mengumumkan bahawa Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir, telah memperkenankan pembubaran DUN yang berkuat kuasa pada 5 Jun 2026.

Bagaimanapun, keputusan itu dibuat ketika krisis institusi diraja Negeri Sembilan masih belum reda.

Sejak April 2026, berlaku pertikaian apabila Undang Yang Empat dilaporkan cuba melucutkan kedudukan Tuanku Muhriz dan menggantikannya dengan Tunku Nadzaruddin. Namun, kerajaan negeri tidak mengiktiraf tindakan tersebut, sekali gus mewujudkan konflik kuasa yang belum pernah berlaku sebelum ini.

Mengapa Pembubaran DUN Ini Dipertikaikan?

Perbezaan utama Negeri Sembilan berbanding negeri-negeri lain ialah struktur pemerintahannya yang unik.

Menurut tafsiran pihak Undang, beberapa peruntukan dalam Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 menunjukkan bahawa kuasa tertentu tidak terletak kepada Yang di-Pertuan Besar semata-mata.

Antara peruntukan yang menjadi fokus pertikaian ialah:

• Perkara 28 yang mentakrifkan konsep "Ruler" atau "Pemerintah".
• Perkara 40 yang berkaitan kuasa budi bicara pemerintah.
• Perkara 56(2) yang menyentuh kuasa pembubaran DUN.

Pihak Undang berhujah bahawa dalam perkara tertentu, termasuk pembubaran DUN, keputusan tersebut memerlukan penglibatan dan persetujuan sekurang-kurangnya tiga daripada empat Undang Yang Empat bersama Yang di-Pertuan Besar.

Jika tafsiran ini diterima mahkamah, pembubaran DUN yang dilakukan tanpa persetujuan mereka boleh dianggap tidak mematuhi perlembagaan negeri.

Bolehkah Pilihan Raya Negeri Diisytiharkan Tidak Sah?

Inilah persoalan paling besar yang sedang diperdebatkan.

Sekiranya mahkamah memutuskan bahawa pembubaran DUN dilakukan secara tidak sah, kesannya boleh menjadi sangat luas.

Antara implikasi yang berpotensi berlaku ialah:

• Kesahan pilihan raya negeri boleh dicabar.
• Pelantikan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) baharu boleh dipersoalkan.
• Pembentukan kerajaan negeri selepas pilihan raya mungkin berdepan cabaran undang-undang.
• Krisis perlembagaan yang lebih besar boleh tercetus.

Walaupun senario ini masih bersifat teoritikal buat masa ini, surat bantahan rasmi yang dihantar oleh pihak Undang menunjukkan bahawa mereka bersedia membawa isu tersebut ke peringkat perundangan.

Adakah Ini Langkah Politik Untuk Menyelamatkan Kerajaan Negeri?

Pemerhati politik melihat pembubaran DUN ini berlaku dalam keadaan kerajaan negeri berdepan tekanan selepas kehilangan sokongan majoriti berikutan tindakan BN menarik sokongan.

Dari sudut politik, pembubaran DUN membolehkan mandat baharu diperoleh melalui pilihan raya.

Namun dari sudut perundangan, tindakan tersebut kini berdepan risiko besar jika prosedur yang ditetapkan oleh perlembagaan negeri didapati tidak dipatuhi.

Inilah sebab mengapa isu ini tidak boleh dianggap sebagai pertikaian politik biasa.

Krisis Perlembagaan Paling Besar Dalam Sejarah Negeri Sembilan?

Ramai penganalisis melihat perkembangan ini sebagai antara ujian terbesar terhadap sistem Raja Berperlembagaan Negeri Sembilan sejak merdeka.

Negeri Sembilan mempunyai sistem pemerintahan yang unik kerana melibatkan peranan Undang Yang Empat dalam beberapa proses penting kenegaraan.

Sekiranya pertikaian ini dibawa ke mahkamah, hakim mungkin perlu mentafsir semula maksud sebenar istilah "Ruler" dalam konteks Negeri Sembilan.

Keputusan yang bakal dibuat berpotensi menjadi kes rujukan penting atau landmark case yang akan menentukan hubungan kuasa antara institusi diraja, kerajaan negeri dan perlembagaan negeri pada masa hadapan.

Kesimpulan

Pertikaian mengenai pembubaran DUN Negeri Sembilan bukan sekadar isu politik atau adat semata-mata.

Ia menyentuh persoalan asas mengenai siapa sebenarnya yang mempunyai kuasa perlembagaan untuk membubarkan DUN di Negeri Sembilan.

Dengan Undang Yang Empat mengambil langkah rasmi melalui peguam dan memberi amaran mengenai implikasi undang-undang yang serius, isu ini dijangka terus menjadi perhatian utama menjelang Pilihan Raya Negeri Negeri Sembilan 2026.

Apa yang pasti, keputusan mahkamah sekiranya kes ini difailkan nanti berpotensi mengubah landskap perlembagaan Negeri Sembilan dan menjadi rujukan penting dalam sejarah sistem Raja Berperlembagaan Malaysia.